Verkeersveiligheid

’Duurzaam Veilig’ is de naam van een verkeersprogramma dat overal in Nederland wordt toegepast en ervoor moet zorgen dat er minder doden en gewonden vallen in het verkeer. Basisprincipe is dat de openbare ruimte zo wordt ingericht dat verkeersdeelnemers in één oogopslag zien hoe ze zich moeten gedragen. Als verkeersdeelnemer merkt u van het programma Duurzaam Veilig in het kort het volgende:
Terug naar boven
Bij het inrijden van een weg kunt u zien om wat voor soort weg het gaat.
Op basis van weginrichting en bord met de maximumsnelheid (plus uw kennis van de algemene verkeersregels) weet u precies hoe u zich in het verkeersgebied moet gedragen.
Er staan verder nauwelijks borden: immers, de inrichting van de weg en het bord met de maximumsnelheid zeggen eigenlijk genoeg.
De weg is zo aangekleed dat u logischerwijs ook haast niet anders kunt dan u aan de regels houden.

De principes van Duurzaam Veilig worden overal in Nederland stapsgewijs ingevoerd

Mensen kunnen fouten maken. Uitgangspunt van Duurzaam Veilig is dat die fouten geen ernstige gevolgen mogen hebben. Verkeersregels moeten duidelijk en vanzelfsprekend zijn. De weggebruiker moet in één oogopslag weten op wat voor soort weg hij zich bevindt en welke regels daar gelden.

Met Duurzaam Veilig wilde de toenmalige regering (1991) bereiken dat:

Het aantal verkeersslachtoffers in het jaar 2000 25 % minder zou zijn dan gemiddeld in de jaren 1984 – 1986;
Er in 2010 40 % minder gewonden en 50 % minder doden in het verkeer zouden vallen dan in 1986.

Het is niet mogelijk om alle verkeersmaatregelen die bij Duurzaam Veilig horen, in één keer in te voeren. Daarom is, ook in Heerhugowaard, gekozen voor een aanpak in twee fasen:

Op 15 december 1999 is ‘Bromfiets op de rijbaan’ ingevoerd. Vanaf die dag rijden bromfietsers niet meer op het fietspad, maar op de rijbaan of op verplichte (brom)fietspaden. In 2000 zijn de wegen in Heerhugowaard ingedeeld in stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. Deze indeling wordt wegcategorisering genoemd. Na het opstellen van de wegcategorisering worden alle wegen ingericht conform de inrichtingseisen uit het programma Duurzaam Veilig. Hiermee is al een begin gemaakt. Grote delen van Heerhugowaard zijn inmiddels al ingericht als verblijfsgebied (30 of 60 km/uur). Verder is op 1 mei 2001 ‘Voorrang alle bestuurders van rechts’ ingevoerd.

Op dit moment is de gemeente druk bezig met de voorbereiding van de tweede fase. De wegencategorisering uit 2000 zal worden aangepast. Een aantal wegen die in de indeling van 2000 nog als gebiedsontsluitingswegen waren ingedeeld zullen in de nieuwe wegencategorisering erftoegangswegen worden (30 in plaats van 50 km/uur). Wanneer de nieuwe wegencategorisering door het college van B&W is vastgelegd kan verder worden gegaan met de uitbreiding van de verblijfsgebieden.

De afgelopen jaren zijn grote delen van Heerhugowaard al ingericht als verblijfsgebied (30 en 60 km/uur-zones). De komende jaren zullen er steeds meer delen van Heerhugowaard als verblijfsgebied worden ingericht. Hierbij zal zoveel mogelijk afstemming plaats moeten vinden met het groot onderhoud of de herinrichting van wijken. Om de kosten binnen de perken te houden en zo min mogelijk overlast te veroorzaken voor omwonenden en verkeersdeelnemers, worden de werkzaamheden gecombineerd wanneer dit mogelijk is. Een weg inrichten als verblijfsgebied, terwijl twee jaar later het wegdek weer opengebroken moet worden voor het vervangen van riolering, zorgt voor onnodige dubbele kosten en voor extra overlast. Dit moet worden voorkomen.

Heerhugowaard werkt hard aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. Maar daarbij dient altijd rekening te worden gehouden met allerlei factoren. Heerhugowaard zal niet in twee à drie jaar volledig Duurzaam Veilig zijn ingericht. Daar gaat een flink aantal jaren overheen.

Bij Duurzaam Veilig hoort een uitgebreid pakket aan maatregelen. We noemen er hier een aantal.

a. Duidelijke indeling van wegen, in:
Stroomwegen: vooral snelwegen zoals de A9. Hier wordt met een relatief hoge snelheid gereden en er zijn gescheiden rijrichtingen. Overstekend en kruisend verkeer ontbreken en er is vaak maar één groep weggebruikers (bijvoorbeeld autoverkeer). Overigens zijn er op dit moment geen stroomwegen binnen de gemeente Heerhugowaard.

Gebiedsontsluitingswegen: wegen als de Westtangent, Oosttangent, Zuidtangent, Vondellaan en Beukenlaan binnen de bebouwde kom en de provinciale weg buiten de bebouwde kom. De verschillende groepen gebruikers hebben een eigen wegvak (vaak ook nog gescheiden naar rijrichting). Uitwisseling vindt plaats op kruispunten waar de voorrang goed is geregeld (bijvoorbeeld met een rotonde).

Erftoegangswegen: wegen binnen woongebieden waar de verschillende soorten weggebruikers op hetzelfde wegvak rijden. Manoeuvres als keren, draaien, in- en uitstappen, en oversteken moeten veilig kunnen worden uitgevoerd. De snelheid van het gemotoriseerd verkeer is laag (maximaal 30 km per uur).

Het is de bedoeling dat deze verschillende soorten wegen overal in Nederland op dezelfde manier zijn ingericht. De weggebruiker weet dan in één oogopslag om wat voor soort weg het gaat en welke regels daar gelden.

b. Verkeersborden
Duurzaam Veilig betekent zuinig zijn met verkeersborden. Op basis van de weginrichting plus het bord met de maximumsnelheid moet al zonneklaar zijn hoe u zich in het bewuste gebied moet gedragen. De weg moet zo zijn aangekleed dat u logischerwijs ook haast niet anders kunt dan u aan de regels houden.

c. Verblijfsgebieden
Duurzaam Veilig houdt verder in dat waar mogelijk zogenaamde verblijfsgebieden worden gerealiseerd. In die verblijfsgebieden staat de leefbaarheid en verkeersveiligheid voorop. Dat betekent dat een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur geldt (buiten de bebouwde kom: 60 kilometer per uur).

Behalve een bord dat die maximumsnelheid aangeeft, worden nauwelijks borden in verblijfsgebieden aangetroffen: de wegbeheerder gaat ervan uit dat de regels bekend zijn bij iedereen die van de openbare weg gebruikt maakt. Denk aan de voorrangsregel (alle bestuurders van rechts gaan voor) en de parkeerregel.

In verblijfsgebieden mag in principe langs de rijbaan worden geparkeerd, mits grote auto’s (denk aan brandweerwagens) er makkelijk doorkunnen. Uitzondering daarop zijn de combinaties van een verblijfsgebied met een parkeerverbodzone. Binnen een parkeerverbodzone mag alleen binnen de aangegeven parkeervakken worden geparkeerd.

Maar ook voor verblijfsgebieden zonder parkeerverbodzone geldt: wie de doorgang belemmert, is strafbaar. Zorg dat er minimaal vijf of zes flinke stappen tussen uw auto en de stoeprand aan de andere kant van de weg overblijven. Zorg er verder voor dat uw medeweggebruikers niet hoeven te slalommen, want ook dan belemmert u de doorgang.

Parkeer uw auto in smalle straten dus altijd aan de kant waar ook andere auto’s staan. In feite bepaalt de eerste automobilist in een straat dus aan welke kant wordt geparkeerd. Houd bij het parkeren ook rekening met uitritten. Houd zowel naast als tegenover uitritten ruimte vrij. Dat is nodig omdat ze meestal haaks op de rijbaan liggen, waardoor bij het in- en uitsteken ruimte nodig is om naar links of rechts te draaien.

d. Overgang van het ene gebied naar het andere
Het moet duidelijk zijn waar het ene gebied overgaat in het andere. Dat kan door middel van verkeersborden, maar een poortconstructie verdient de voorkeur. In de bebouwde kom gaat het meestal om een zogenaamde in-/uitrit: het trottoir van de voorrangsweg loopt dan door over de kruisende erftoegangsweg. Bij een goede poortconstructie is verder eigenlijk alleen een verkeersbord nodig dat de maximumsnelheid aangeeft. De overige verkeersregels wordt iedereen geacht te kennen.

e. Bromfietsers op de rijbaan
Deze maatregel is reeds enkele jaren geleden ingevoerd. De gedachte erachter is dat bromfietsers en auto’s qua snelheid beter bij elkaar passen dan bromfietsers en (snor)fietsers. Inmiddels is gebleken dat deze maatregel het gewenste effect heeft: er doen zich tegenwoordig minder ongevallen voor onder zowel bromfietsers als fietsers.

f. Voorrang voor fietsers van rechts
Ook deze maatregel is al van kracht. U moet nu bij alle kruispunten waar geen voorrangsborden staan, voorrang verlenen aan alle bestuurders van rechts. Dus ook aan bestuurders van een brom-, snor- of gewone fiets, een invalidenvoertuig of een landbouwvoertuig. Deze maatregel vloeit voort uit de eenwording van Europa: tot voor kort was Nederland nog het enige land waar alleen motorvoertuigen van rechts voorrang hadden.

Zie ook www.geefhetdoor.nl

Verkeerseducatie is een belangrijk onderdeel van het programma Duurzaam Veilig. De landelijke overheid en de gemeenten spannen zich hiervoor in. Hiermee willen ze bereiken dat iedereen de verkeersregels kent en ook kan toepassen. Dat is des te belangrijker omdat een groot deel van Heerhugowaard is aangelegd voordat er sprake was van het programma Duurzaam Veilig. Het pakket met verkeersmaatregelen moet dan ook vaak worden ingepast in een bestaande omgeving. Probleem daarbij is dat weggebruikers gewend zijn aan de oude situatie en gewoonlijk niet zo makkelijk omschakelen.

Verkeerseducatie moet eigenlijk al op jonge leeftijd beginnen. Ouders en andere verzorgers zijn hierbij een onmisbare schakel. Voor velen van hen is het echter al lang geleden dat zij zelf verkeersles hebben gehad. Daarom is het niet alleen van belang om de nieuwe regels uit te leggen, maar om ook aandacht te besteden aan de bestaande regels.